CỔ VẬT:
LƯ
ĐỐT TRẦM (ĐÀN HƯƠNG LƯ)
Ở
CHÙA NINH SƠN, HUYỆN CHƯƠNG MỸ, TỈNH HÀ TÂY.
THÍCH
MINH HIỀN – LONG ĐỘ
Tại bảo tàng tỉnh
Hà Tây hiện nay đang trưng bày những hiện vật cổ như: trống
đồng Đông Sơn, tiền cổ, đồ kim khí… Đáng chú ý là
cổ vật mang tên số HT 1817, tên gọi Lư đốt trầm hương
(Đàn hương lư), địa điểm phát hiện ở chùa Ninh Sơn, xã
Ninh Sơn, huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây. Đây là một Phật
cụ dùng trong lễ nghi của Phật giáo, nhằm truyền bá giáo
pháp của Đức Phật.
Lư hương làm bằng chất
liệu đồng đúc, chia làm 3 phần: phía dưới là đế tròn,
đường kính 15cm, có gờ nổi tạo thành nơi chứa nước,
khi hành lễ thì đổ nước vào đó; chính giữa đế là cuống
hoa sen dài khoảng 3,8 cm, đường kính 1,8 cm, nối liền với
búp sen gồm 12 cánh sen chụm và 4 cánh sen to bên ngoài, 8 cánh
sen nhỏ bên trong, đồng thời còn có 8 lỗ to phía ngoài, 4
lỗ nhỏ phía trong để khi trầm hương vào đốt, hoặc bỏ
than tro ra khi đã đốt xong; phần bầu sen có đường kính
là 9 cm, xung quanh có vạch khía dọc, tạo nên những gân cánh
hoa; độ cao từ đế tới chóp cánh hoa sen là 15cm, trọng lượng
nặng xấp xỉ 500g.
Ý nghĩa văn hóa Phật
giáo
Đây là cổ vật hình
tròn, dáng búp sen đang nở trên mặt nước được sử dụng
khi hành lễ, tụng kinh, trì chú, niệm Phật. Cổ vật này
chứa đựng bốn vật chất (sắc chất) tượng trưng: đất
– nước – gió – lửa (Tứ đại duyên khởi) là triết
lý căn bản của đạo Phật về thế giới quan và nhân sinh
quan. Bốn lỗ thoát khí ở cánh sen là biểu hiện cho giáo
lý Tứ đế. Tám lỗ thoát khí ở cánh sen biểu hiện
cho Bát chánh đạo. Mười hai cánh sen biểu hiện cho 12 nhân
duyên. Nước ở đế khay là biểu hiện sự thanh tịnh của
tâm. Hương trầm thơm nghĩa là cõi Phật (Ngũ phần giải thoát
hương) tỏa ra sự linh diệu tẩy trừ phiền não, nhiễm ô
“Liên chủng ô đàm khí dũ hương”. Nếu nhìn từ trên xuống,
ta thấy nó giống như một Mandala được phối theo Ngũ trí
Phật:
-Đại Tỳ Lư Giá Na
Phật – Maha Vajrocanatathagate – A Di Đà Phật – Amitayus –
A Súc Bệ Phật – Aksobhya – Bất Không Thành Tựu Phật –
Amoghasiddiratna – Bảo Sinh Phật – Sajbhava
Cổ vật nhỏ, nhẹ được
các thiền sư mang theo khi đi kinh hành, hoặc hành lễ, thuyết
pháp nhiều nơi.
Theo thông tin ban đầu,
cổ vật có niên đại cách nay khoảng 2500 năm. Cùng với hiện
vật văn hóa Đông Sơn, cổ vật khẳng định thêm sự du nhập
và tồn tại của đạo Phật ở Việt Nam vào khoảng thế
kỷ I, II trước Tây lịch (thời vua Asoka) và khẳng định
đạo Phật được truyền từ Ấn Độ tới Việt Nam rất
có cơ sở.
