Bulguksa
di
sản của lòng hiếu thảo
Lê
Bảo Âu Long
Trên
hàng loạt những thềm đá ở ngọn núi Tohamsan rậm rạp cây
xanh, ngôi chùa Bulguksa (có nghĩa là Đất Phước) mọc lên
an nhiên như mặc thị một niềm tin sấu sắc về miền đất
hiếu sinh an lành, như để hiện diện hết sức tinh tế về
một nền nghệ thuật Phật giáo của một dân tộc…
Ngôi chùa thiêng đậm tính cách Hàn
Là
một trong những ngôi chùa Phật giáo lớn nhất và đẹp nhất
Hàn Quốc, Bulguksa toạ lạc ở huyện Kyongju, tỉnh Kyongsang-buk-do.
Kyongju trước đây là thành đô của vương quốc Shilla (57
TTL-935 STL), đến nay Kyongju là nơii lưu giữ di sản văn hóa
có ý nghĩa tiêu biểu ở Hàn Quốc. Trong thời hoàng kim của
mình, Kyongju là một trong những thành thị lớn nhất thế
giới với khoảng một triệu cư dân sinh sống, được UNESCO
công nhận là một trong 10 di tích lịch sử hàng đầu thế
giới năm 1979 và được xếp vào danh mục di sản văn hoá
thế giới năm 2000. Người Hàn Quốc gọi nó là Bảo tàng
không thành luỹ do rất nhiều các toà nhà cổ, đền mộ,
các đồ tạo tác và các lăng mộ hoàng gia vẫn còn nguyên
vẹn một cách đặc biệt. Nổi bật trên nền vẻ đẹp của
cổ đô, Bulguksa như một dấu triện bằng nét son rất Hàn
trên bức lụa Kyongju đó.
Ban
đầu là một ngôi chùa nhỏ được vua Beop-heung (514-540), triều
đại Shilla đầu tiên sùng tín Phật giáo xây dựng năm 535
để cầu mong phồn thịnh và an bình cho vương quốc mình.
Đến năm 751 nó được xây dựng lại và mở rộng. Rồi Bulguksa
bị tháo dỡ trong thời triều đại Kyryo và Choson, vì bất
kỳ cái gì được coi là một sự thách thức với Khổng giáo
đều bị phá huỷ một cách có hệ thống. Ngôi chùa gần
như bị sụp đổ hoàn toàn do sự xâm lăng của quân Hideyoshi
trong thời kỳ trị vì của vua Sonjo ở thế kỉ 16. Và Bulguksa
lại được khôi phục vẻ rực rỡ của mình khi được khai
quật từ năm 1969 đến 1973, như sức sống mãnh liệt của
cái đẹp và những giá trị tinh thần.
Kiến
trúc của ngôi chùa đã trở thành chuẩn mực cho việc xây
dựng chùa chiền ở Hàn Quốc. Trước kia, tổng thể chùa
bao gồm trên 80 toà nhà bằng gỗ, nhiều gấp 10 lần số lượng
còn lại cho tới bây giờ. Khu đền có các cầu thang Cheongungyo,
Baegungyo và Chinbogyo, là con đường nối thế giới trần tục
với miền đất của Phật giáo - Bulguk. Bởi Phật giáo chủ
trương cứu độ con người thông qua việc từ bỏ ham muốn
trần tục nên các cầu thang bước vào đền chính là nơi
để rũ bỏ lòng trần để tâm hồn thanh tịnh trước khi
bước vào cửa Phật. Nổi bật trong khoảng sân Daeungjron là
hai tháp đẹp nhất Hàn Quốc được xây năm 756. Tháp Seokgatap
(Tháp Đức Phật Thích Ca Mâu Ni) cao 8,3m, với phong cách giản
dị nhưng sang trọng và trang nghiêm, mang tính dương gồm 3
tầng thể hiện sự vươn lên về tinh thần qua những giáo
lý cơ bản của Phật giáo. Tháp Dabotap cao 10,5m, mang tính âm
được trang trí công phu lộng lẫy tượng trưng cho sự phức
tạp của thế giới. Sử sách ghi lại rằng Tể tướng Kim
Dae-Seong dưới triều vua Kyongdok (751 STL) đã xây dựng hai tháp
này hồi hướng công đức cho bố mẹ ông.
Hiếu thuận một di sản
Tương
truyền, được sinh ra trong một gia đình nghèo nhưng nhờ có
lòng thành trong việc đóng góp xây dựng chùa đã làm cho Kim
Dae-Seong được đầu thai lại làm con trai của Kim Mun-ryang,
một vị quan to. Một hôm Kim Dae-Seong đang săn gấu trên ngọn
Toham chàng trai bỗng nhiên cảm thấy sự hiển linh và một
cái gì đó, theo nhà sư Iryon viết trong Samguk-yusa, hơn cả
nhiệt tình tôn giáo đã thúc giục Kim Dae-Seong nguyện sẽ
xây chùa Bulguksa để hồi hướng công đức cho cha mẹ mình
hiện tiền và chùa Sokpulsa cho cha mẹ mình khi mất với một
niềm thành kính vô tận.
Sokpulsa
(hay ánh sáng chân lý) như tên gọi đầu tiên của động Seokguram-
một trong những động đẹp nhất của đạo Phật, là một
tượng đài để luôn tưởng nhớ mẹ cha của Kim Dae-Seong.
Được xây dựng cùng thời gian với chùa Bulguksa, giống như
cấu trúc của vùng phụ cận, Seokguram là một hang đá nhân
tạo, một lễ đường, làm từ đá granit trắng gồm một
tiền sảnh hình chữ nhật và một hình tròn bên trong với
kỳ công kĩ thuật mái vòm được nối với nhau bằng một
hành lang nhỏ. Trong đó có 38 vị Bồ tát chạm nổi trên tường
bao quanh Sokkuram Grotto - một trong những tượng Phật điêu
khắc đẹp nhất thế giới được đục từ khối đá granit
cao 3,5m. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni trong tư thế tọa thiền
trên một đài sen trông ra biển Đông, hai mắt trầm tư khép
với vẻ mặt bình thản, khoan thai và toàn thức...
Có
những giá trị mà vì chúng người ta sống, suốt đời tôn
thờ, sùng kính và cũng vì chúng mà họ chết, sẵn sàng hy
sinh và dâng hiến. ý nghĩa của cuộc sống này phải chăng
là như thế. Tình mẫu tử, phụ tử từ thuở hồng hoang của
loài người đến nay và mãi muôn sau cũng vậy luôn là giá
trị tinh thần thiêng liêng nhất của nhân loại. Thành ngữ
Việt có câu “Cá chuối đắm đuối vì con”. Với loài cá,
đó là bản năng. Với con người, tình cảm tự nhiên đó
được nâng lên thành tín ngưỡng tôn giáo, văn hoá… Vẫn
biết là “nước mắt chảy xuôi” song hiếu thảo (hyodosasang)
với người Hàn Quốc được coi là đức hạnh cao nhất giống
như điều Đức Phật dạy trong 14 lời vàng: “Tội lỗi lớn
nhất luân thường/ Là tội bất hiếu phụ ơn Cao Dày”. Đã
có rất nhiều chùa miếu thờ những người con hiếu hạnh
trên xứ sở Hàn Quốc. Giữa những ngôi miếu đó, chùa Bulguksa
hiện lên như một bức họa đại tự thêu đậm chữ Hiếu,
và nghệ thuật thư pháp toả ra vầng hào quang ánh sáng Hàn
linh huyền. Có gì thiêng liêng hơn tình mẫu tử và có gì
sánh bằng tình yêu thương giữa cha mẹ và con cái... Người
Hàn ngày ngày vẫn được thưởng thức nghệ thuật, vẻ hùng
vĩ cùng sự tôn linh của ngôi đền trong một niềm huyền
tịnh. Và ngày 9.9.1995, UNESCO đã khẳng định giá trị vật
thể, văn hoá của ngôi chùa, trân trọng ghi vào danh sách di
sản văn hoá thế giới như một thông điệp về tình thương
yêu của cha mẹ và lòng hiếu thảo với mẹ cha mãi luôn được
sùng kính...
Hàn
Quốc - xứ sở được mệnh danh là Buổi sáng thanh bình nơi
bán đảo Cao Ly với những ngọn núi, con sông khi bình minh
lên đẹp long lanh những giọt sương mai. Dòng Hàn giang ngày
ngày vẫn thơ mộng và êm đềm chảy qua những bình minh từ
hơn 5000 năm trước. Và ngọn Toham, vẻ đẹp một ban mai tinh
khiết và tươi thanh hiện dần lên với bóng ngôi chùa Bulguksa.
Phía xa sau mái chùa, hừng đông nhú lên. ánh nắng đầu tiên
của ngày lọt vào ngôi chùa, đánh thức tiếng chuông để
suy tưởng về lòng nhân ái, tình yêu thương của con người,
về trí tuệ uyên minh của Đức Phật, về tín ngưỡng tâm
linh, về hiếu thuận, về sự thiêng liêng. Và cùng với thời
gian, chùa Bulguksa cứ bền bỉ mà đẹp, bền bỉ mà linh, mà
toả rạng tinh thần...
