TRIẾT
LÝ CHỢ CÁ HAY
HIỆN
PHÁP LẠC TRÚ
Ở
PHƯƠNG TÂY
Nguyên
Cẩn
Những
mầu nhiệm của cuộc sống ẩn tàng ngay trong tâm hồn chúng
ta, nên chỉ cần tập trung vào hiện tại, nhìn cuộc đời
dưới một lăng kính tích cực, ta sẽ biến những công việc
đơn điệu, nhàm chán thành một nơi đáng sống. Bởi chỉ
có khả năng sống hạnh phúc trong hiện tại là điều đáng
thực hiện nhất…
Triết
lý chợ cá là câu chuyện về khu chợ cá Pike Place nổi tiếng
ở Seattle, được viết ra bởi các tác giả: tiến sĩ Stephen
Ludin, một nhà sáng tạo kiêm đạo diễn; John Christensen, giám
đốc điều hành công ty Charthouse Learning đồng thời là một
đạo diễn; và Harry Payl, nhà tư vấn của công ty quản lý
Ken Blanchard. Họ đã chuyển thể tác phẩm đó thành phim và
thường trình chiếu trong các buổi hội thảo chuyên đề,
nhằm minh họa cho những ý tưởng mới trong kinh doanh. Tác
phẩm và bộ phim này đã trở thành một hiện tượng toàn
cầu và được áp dụng rộng rãi ở hàng ngàn công ty, tập
đoàn kinh tế lớn trên thế giới, bằng 35 ngôn ngữ với
4 triệu ấn bản.
Triết
lý chợ cá nói về những ngày lạnh lẽo, u ám, nói về cái
không khí ngột ngạt, tù hãm đang vây bọc lấy khu chợ, trong
những phòng làm việc, và quan trọng nhất, trong tâm trạng
của những người “đang trong cảnh sáng cắp ô đi, tối
cắp về, và xem việc có mặt tại nơi làm việc chỉ là nhằm
đổi lấy đồng lương cuối tháng. Hầu hết họ cứ lặp
đi lặp lại mãi một cách nhàm chán những công việc giống
nhau và theo những phương cách y hệt nhau”. Và Mary là một
trong những người đang phải trải qua những giờ khắc như
thế khi cô cảm thấy ai nấy cũng chỉ làm quấy quá cho xong
việc và trông chờ đến ngày được nghỉ hưu trước khi
công ty xảy ra biến cố. Cô dằn vặt: “Liệu những nhân
viên kia có biết sự ổn định trong công việc mà họ ấp
ủ chỉ là ảo tưởng?”. Cô rơi vào cảnh góa chồng ngay
khi tuổi còn rất trẻ, đã có lúc cô nghĩ rằng, mình không
thể tồn tại trong cái thế giới khắc nghiệt và đầy bất
trắc này. Và cô cũng sợ rằng, nếu mạo hiểm và thất bại,
cô sẽ không còn đủ khả năng để lo cho chính mình và hai
đứa con. Nhưng cô cũng hiểu rằng, nếu không dám thay đổi
thì có khi còn nguy hiểm hơn rất nhiều.
Suy
nghĩ ấy đến với cô vào một ngày ở khu chợ cá Pike, khi
cô nghe tiếng cười vang lên từ một góc chợ. Đến gần
tìm hiểu xem chuyện gì đang diễn ra thì cô thấy một cảnh
tượng hoạt náo: thay vì chỉ làm công việc một cách đơn
điệu theo quán tính, những chàng bán cá ở đây đã chọn
một thái độ khác, họ đùa vui, làm trò với những con cá.
Một chàng vừa ném cá vừa rao to: “Một chú cá hồi đang
bay tới Minnesota”; chàng khác thì đùa nghịch cho người ta
thấy con cá đang cử động miệng như nói chuyện; những nhân
viên khác vừa tính tiền vừa vui vẻ nói chuyện về những
chú cá. Khi ấy, Mary thấy rằng thái độ đối với công việc
mới là điều quan trọng, là cái ta có thể lựa chọn mà
không mất tiền, và nó biến một nơi làm việc tẻ ngắt
thành một nơi đáng sống. Từ đó, Mary cùng những nhân viến
ấy bắt tay cộng tác, xây dựng một tổ chức gắn bó, chú
tâm vào công việc một cách hứng thú, khơi gợi óc sáng tạo
của mọi người. Từng nhóm chọn cho mình những mục tiêu
phấn đấu nhưng mục đích cuối cùng là tạo ra bầu không
khí vui nhộn, thoải mái, biến bản thân công việc thành một
phần thưởng chứ không phải lấy kết quả công việc
làm phần thưởng. Tựu chung lại họ có 4 nguyên tắc:
1.
Tạo niềm vui trong công việc:
Làm
việc trong một tâm trạng lạc quan sẽ có ích cho bạn phát
huy khả năng sáng tạo tiềm ẩn.
2.
Mang niềm vui đến cho người khác:
Bằng
cách này, bạn làm cho những người chung quanh cảm thấy một
cử chỉ đẹp, một sự quan tâm khích lệ, những lần gặp
gỡ thân tình sẽ trở thành những kỷ niệm đáng nhớ trong
cuộc đời.
3.
Tập trung vào hiện tại:
Chỉ
có sống trọn vẹn với hiện tại, bạn mới có thể bộc
lộ trọn vẹn mối quan tâm của bạn đối với công việc
và mọi người.
4.
Lựa chọn cho mình một thái độ sống phù hợp:
Bạn
có quyền lựa chọn cho mình một thái độ phù hợp với cuộc
sống chung quanh. Bạn sẽ tìm thấy những điều tốt lành
cũng như những cơ hội trước đây bạn không có. Nếu chỉ
nghĩ đến những khả năng xấu, bạn sẽ thấy sự lo lắng
có mặt ở khắp mọi nơi.
Những
nguyên tắc trên không chỉ phổ biến trong khu chợ cá mà còn
được trao đổi đến từng thành viên, để từng người
áp dụng giải quyết mọi việc trong cuộc sống bằng cách
biết lắng nghe, tập trung vào hiện tại, tìm ra niềm cảm
hứng mới từ những công việc đời thường và trong gia đình.
Lonnie, một thành viên trong nhóm, khi giải thích cho con trai
mình đã nói: “Khi mình thực hiện một triết lý, mình nên
áp dụng với tất cả mọi người chung quanh. Nếu con áp dụng
điều này với Stacy, em gái con (để Stacy vui vẻ chú tâm vào
công việc rửa chén) thì con cũng phải làm như thế cho bà
ngoại vui (khi bà ngoại chuẩn bị dọn về ở cùng gia đình
trong một thời gian).
Triết
lý chợ cá còn có thể áp dụng trong những hoàn cảnh, môi
trường khác nhau, với mọi người ở những tầng lớp khác
nhau, cụ thể là áp dụng khi đương đầu với bệnh tật.
Khi bệnh, phải biết chọn một tư duy tích cực và thái độ
lạc quan, động viên nhau vượt qua những khó khăn. Y tá Shari
đã khuyên hai vợ chồng (một bệnh nhân) nói ra tất cả những
gì họ chưa nói với nhau. Người chồng không cần phải cố
nén cơn đau, người vợ cũng đừng dằn nỗi buồn của mình
xuống. Sau lời khuyên đó, họ đã sẵn sàng đón nhận điều
mà trước đây họ muốn tránh né khi nghĩ đến. Tóm lại,
họ đã đưa trọn vẹn ý nghĩa của triết lý ấy vào thái
độ, không chỉ đối với sự sống mà với cả cái chết.
Qua đó, người ta vượt qua nỗi cô đơn, cùng chia sẻ vui
buồn để tìm thấy hạnh phúc.
Có
những người “đi giữa đời mà hồn ở trên mây”, hoặc
sống với những dằn vặt, lo toan và những ham muốn không
giới hạn dù họ đang có địa vị cao, tài sản lớn… Thiền
sư Nhất Hạnh có lần đã viết: “một người sống trong
thất niệm, không an trú được trong hiện tại, sống không
ý thức thì cũng như đã chết” (Trái
tim của Bụt). Đó cũng là một trong những chủ đề của
cuộc sống khi con người cứ loay hoay với tham vọng hoặc
tuyệt vọng, điều khiến chúng ta trở thành nô lệ cho những
âu lo, phiền não và cuối cùng là đánh mất tự do. Nói theo
kinh Người biết sống một mình: “chúng ta đã để lỡ cuộc
hẹn với sự sống mà không nhớ rằng chỉ có hôm nay, ngay
bây giờ, ở đây, chúng ta mới có thể gặp gỡ cuộc sống”.
Những
mầu nhiệm tuyệt vời của cuộc sống ẩn tàng ngay trong tâm
hồn chúng ta, nên chỉ cần tập trung vào hiện tại, nhìn
cuộc đời dưới một lăng kính tích cực, ta sẽ biến những
công việc đơn điệu, nhàm chán này thành một nơi đáng sống.
Bởi chỉ có khả năng sống hạnh phúc trong hiện tại là
điều đáng thực hiện nhất.
Những
nguyên tắc vàng của triết lý chợ cá cũng chỉ xoay quanh
một vấn đề chính: biến cuộc đời của chúng ta thành một
nơi đáng sống; biến ngày tháng của chúng ta thành từng giây
phút hạnh phúc. Đó cũng là ý nghĩa của HIỆN
PHÁP LẠC TRÚ (Drstàdharmasu Khavihara - An trú hạnh phúc ngay
trong hiện tại).
