Đọc
sách
TỪ
ĐÔNG SANG TÂY
Trần
Tuệ Nhẫn
“Từ
Đông sang Tây” là một tập biên khảo về khoa học xã hội
và nhân văn do 4 Giáo sư, học giả mà từ vài chục năm qua
đã thành danh trong giới học thuật quốc tế chủ biên: Cao
Huy Thuần, Nguyễn Tùng, Trần Hải Hạc, Vĩnh Sính. Với dòng
chữ trân trọng được in ở đầu sách “Tập biên khảo
này được thực hiện để tặng Giáo sư Lê Thành Khôi, tập
sách này là một sự tập hợp kiểu “mélanges” gồm những
bài viết về vị Giáo sư lừng danh trên trường quốc tế
suốt hơn nữa thế kỷ qua và về nhiều đề tài khác nhau
thuộc các môn sử học, văn học, ngôn ngữ học, kinh tế
học và ngành khoa học xã hội khác. Đây là những bài viết
của các Giáo sư, học giả, chuyên gia người Việt, Pháp,
Nhật, Canada, Mỹ nổi tiếng về Việt Nam học, mà theo tinh
thần của một “mélange”, vốn là những người đối với
Giáo sư, đã hoặc chịu ơn dạy dỗ, hoặc chịu ảnh hưởng
sâu đậm, hoặc cảm phục, đồng tình hoặc thân thiết:
John
Balaban (Đại học North Carolina State, Mỹ), Pierre Brocheux (Đại
học Paris 7, Pháp), Bùi Văn Nam Sơn (Nghiên cứu triết học
Việt Nam), Cao Huy Thuần (Đại học Amiens, Pháp), Georges Condominas
(Trường Cao học KHXH, Paris, Pháp), Đào Hữu Dũng (Đại học
Quốc Tế Josai, Tokyo, Nhật Bản), Charles Fourniau (Trường Cao
học KHXH, marseille, Pháp), Daniel Hemery (Đại học Paris 7, Pháp),
Hồng Anh (Họa sĩ, Paris, Pháp), Philippe Langlet (Đại học Paris
7, Pháp), Lê Bá Đảng (Họa sĩ, Paris, Pháp), Lê Thị Nam Trân
(Trung Tâm Quốc Gia NCKH, Pháp), Nguyên Ngọc (Nhà Văn, Hà Nội,
Việt Nam), Nguyễn Ngọc Giao (Đại học Paris 7, Pháp), Nguyễn
Huệ Chi (Viện Văn học , Hà Nội, Việt Nam), Nguyễn Phú Phong
(Trung Tâm Quốc Gia NCKH, Pháp), Nguyễn Tài Cẩn (Đại học
Quốc gia, Hà Nội, Việt Nam), Nguyễn Tùng (Trung Tâm Quốc Gia
NCKH, Pháp), Phạm Ngọc Tuấn (Họa sĩ, Paris, Pháp), Phan Đình
Diệu (Đại học Quốc gia, Hà Nội, Việt Nam), Phan Huy Lê (Đại
học Quốc gia, Hà Nội, Việt Nam), Alain Ruscio (Trung tâm Thông
tin Tư liệu Việt nam, Pháp), Thích Thiện Niệm (Phật học
đường Khuông Việt, Paris, Pháp), Trần Hải Hạc (Đại học
Paris 13, Pháp), Trần Hữu Dũng (Đại học Wright State, Ohio,
Mỹ), Trần Văn Khê (Trung Tâm Quốc Gia NCKH, Pháp), Trần Văn
Thọ (Đại học Waseda, Tokyo, Nhật Bản), Trịnh Văn Thảo (Đại
học Aix-Marseille, Pháp), Vĩnh Sính (Đại học Alberta, Canada),
Vũ Quang Việt (Cục Thống kê, Liên Hiệp Quốc, Mỹ). Ngoài
ra còn một số tranh màu của ba họa sĩ Việt Nam tại Pháp
là Hồng Anh, Phạm Ngọc Tuấn, Lê Bá Đảng và một bức thư
pháp của thầy Thiện Niệm (Phật học đường Khuông Việt,
Paris, Pháp).
Tất
cả các bài viết đều là những khảo luận rất xuất sắc,
có tính chính xác cao với những lập luận vững chãi, thuyết
phục; những ý tưởng sáng tạo, sắc bén; những trích dẫn
phong phú, cụ thể. Từ Đông sang Tây là một tập phẩm có
giá trị, và là một tài liệu kê cứu hàng chục cuốn sách
nổi tiếng về các đề tài liên hệ.
Tác
phẩm gây ấn tượng sâu sắc cho người đọc bằng cách cung
cấp nhiều kiến thức, tư liệu, lập luận và tư duy, thời
sự về đất nước, con người Việt Nam trong quá khứ, hiện
tại và những dự phóng về tương lai. Các tác giả có khảo
luận trong sách đều là những trí thức người Việt nặng
lòng với dân tộc, và đã góp phần làm vẻ vang đất nước
qua các công trình nghiên cứu trong nhiều chục năm qua. Các
tác giả nước ngoài cũng là những chuyên gia vốn trân quý,
yêu mến nước Việt, lên án chủ nghĩa thực dân đế quốc.
Tình cảm đó đã được nối kết hài hòa các công trình
trong sự nghiệp của các tác giả và được thể hiện qua
từng trang giấy của tác phẩm này.
Các
độc giả giới Phật giáo hẳn cũng ấm lòng vì qua tác phẩm
này, tưởng chừng như gặp được sự đồng điệu khi các
tác giả hoặc là những Phật tử thuần thành, hoặc là những
thân hữu với Phật giáo như các Giáo sư Lê Thành Khôi, Cao
Huy Thuần, Nguyễn Huệ Chi,Vĩnh Sính, Trần Văn Khê… Ta cũng
thấy rải rác trong tác phẩm phê phán cụ thể một số tư
tưởng và tổ chức tôn giáo lớn, nhưng trong đó không có
Phật giáo. Một số tôn giáo và tổ chức tôn giáo lớn bị
phê phán vì: đã từng tham gia ủng hộ thực dân xâm lược
(Charles Fourniau); làm trì trệ sự phát triển kinh tế, những
tiến bộ khoa học ở châu Âu từ 1000-1500, chiến tranh với
nhau, gây nhiều đau thương tang tóc (Vũ Quang Việt); sai lầm
khi cho rằng trật tự thiên nhiên do Thượng đế sắp đặt
và cần được áp dụng vào xã hội (Trần Hải Hạc)… Một
số tác giả khẳng định vị trí, vai trò của Phật giáo
đối với dân tộc: rất trân trọng Phật giáo và sự hiện
diện ảnh hưởng của Phật giáo tại Việt Nam (Lê Thành Khôi);
xem đạo Phật Việt Nam là “hồn Việt” (Charles Fourniau);
đồng tình với quan niệm “Vẫn có một tôn giáo mà không
Thượng đế và “Giáo hội”, ví dụ Phật giáo” (Philippe
Langlet); ca ngợi Tuệ Trung Thượng Sĩ và Thiền học Việt
Nam (Nguyễn Huệ Chi)…
(Sách
do Nhà Xuất bản Đà Nẵng thực hiện, in tại Xí nghiệp in
Đường Sắt, khổ 16x24cm, gồm 463 trang, phát hành vào tháng
7-2005).
