TỪ
NHỮNG KHỔ ĐAU...
Bhante
Henepola Gunaratana
Tôi
không thể kể câu chuyện của đời mình mà bỏ qua những
điều không tốt đẹp; đó sẽ là một bản thảo được
‘lược bớt’, và có thể nó sẽ bị coi là gian dối. Và
nếu tôi viết về mình như một người chưa bao giờ phải
đương đầu với những khó khăn, yếu kém, thì câu chuyện
của tôi chắc chắn không thể giúp ai nhìn thấy được giá
trị của Phật pháp trong việc đương đầu với những sóng
gió của cuộc đời…
Sư Henepola Gunaratana, người Tích Lan, là tác giả của quyển
sách best-seller “Mindfulness In Plain English”, với hơn 100.000
bản đã được phát hành (quyển sách này đã được dịch
gỉa Nguyễn Duy Nhiên chuyển ngữ với tựa đề: Chánh
Niệm, Thực Tập Thiền Quán). Sư cũng là tác giả của quyển
Eight Mindful Steps To Happiness (Bát Chánh Đạo, Con Đường Đi
Tới Hạnh Phúc), và một quyển tự truyện được xuất bản
năm 2003.
Do duyên lành, chúng tôi vừa được Sư cho phép chuyển ngữ
quyển tự truyện The
Autobiography of Bhante G... Chúng tôi sẽ lần lượt cống
hiến bạn đọc những trang sách về cuộc đời nhiều gian
truân và cũng lắm thú vị của Sư Bhante
Henepola Gunaratana.
Viết tự truyện có vẻ không phải là chuyện một vị tỳ
kheo, một nhà sư Phật giáo nên làm, vì các tỳ kheo chúng
tôi phấn đấu để diệt ngã, không phải để tôn vinh nó.
Qua thiền quán và chánh niệm chúng tôi muốn buông bỏ ái
luyến, thực hành vô ngã. Vậy thì tại sao tôi lại viết
cả một cuốn sách về mình?
Cũng khá lạ lùng là ý tưởng ấy lại đến trong những khoá
tu thiền của tôi.
Bất cứ khi nào dạy một khoá thiền, tôi thường yêu cầu
các thiền sinh viết những câu hỏi trên giấy, rồi bỏ vào
trong một cái hộp. Mỗi tối, sau buổi thuyết pháp chính thức
về những điều dạy căn bản của Đức Phật, tôi bốc một
vài tờ giấy đó ra khỏi hộp, từng cái từng cái, và trả
lời bất cứ câu hỏi gì ở đó.
Thường các thiền sinh muốn biết về việc hành thiền: làm
thế nào để duy trì mức độ mà họ đã thực hành được
ở khoá tu; họ phải làm gì khi quá phẫn nộ đến nỗi họ
không thể ngồi yên; làm thế nào để thực hành nếu họ
không có một vị thầy tốt ở bên cạnh? Tuy nhiên, đôi khi
cũng có người hỏi về cuộc đời của tôi:
“Thưa, Sư đã tu được bao lâu rồi?”
“Thưa, là người sinh ra và trưởng thành ở Tích Lan, Sư
có cảm giác thế nào?”
“Thưa, làm sao Sư có thể giữ được các giới luật của
người tu trong cái thế giới đầy những cám dỗ này?”
Khi trả lời những loại câu hỏi này tôi thường lan man,
dông dài. Tôi kể những câu chuyện về đời tôi, và các
thiền sinh có vẻ rất thích thú. Thiền đường, thường là
nơi yên tĩnh, lại đầy vang những tiếng cười. Các thiền
sinh thường nói, “Thưa Sư, Sư nên viết tự truyện cho mình”.
Tôi đã đọc một vài câu chuyện đời của các vị thầy
tâm linh nam cũng như nữ, và trong đó, lúc nào hình như cũng
có những việc mầu nhiệm, lạ thường xảy đến cho nhân
vật chính. Đôi khi, nhân vật chính có thể là người đã
tạo ra những phép mầu đó.
Đọc những câu chuyện đầy ấn tượng này, người ta có
thể kết luận rằng, những người sống về tâm linh dầu
gì cũng rất khác với người bình thường. Nhưng đối với
tôi, tôi không thể kể về một sự mầu nhiệm nào. Suốt
cuộc đời, tôi chỉ là một người bình thường. Ngay từ
thời trẻ, tôi đã được dạy rằng, nếu siêng năng làm
việc thì tôi sẽ được những kết quả tốt - không có gì
là thần kỳ về điều đó. Có thể dưới nhiều cách nhìn,
cuộc đời của tôi cũng rất giống cuộc đời của bạn.
Vì thế tôi rất do dự khi viết quyển sách mà các đệ tử
của tôi đã đề nghị. Tôi lo rằng nó sẽ là một biểu
hiện của ngã mạn, và người ta có thể nghĩ, ở tuổi già,
tôi đã trở nên rồ dại và quá chấp ngã.
“Không nhất thiết là vậy,” một người bạn đã bảo
tôi. “Có thể qua câu chuyện đời mình, sư sẽ để lại
một bài học gì đó”. Tôi đã suy nghĩ về điều này. Tôi
đã quán sát về cuộc đời mình và nhận ra rằng, vâng, đây
thật sự có thể là một cơ hội để mọi người thấy rằng
giáo lý của Đức Phật là những lời hướng dẫn tuyệt
diệu, khiến cho một người tầm thường như bản thân tôi
có được một cuộc đời tràn đầy hạnh phúc.
Là một tu sĩ, tôi đã hiến dâng cuộc đời mình để bảo
vệ và duy trì giáo lý của Đức Phật. Tôi đã khám phá ra
rằng vì điều đó, Phật pháp đã bảo vệ và duy trì tôi.
Đó là những gì tôi đã học được trong suốt 75 năm của
cuộc đời. Và đó căn bản là những gì tôi muốn chia sẻ
với bạn trong những câu chuyện có vẻ như dông dài này.
Thí dụ, tôi có thể nói một cách thành thật rằng, bất
cứ khi nào tôi cảm thấy tự cao, tự đại trong cuộc đời
mình thì tôi phải lãnh chịu nhiều đau khổ. Khi còn là một
tu sĩ trẻ trong các Phật học viện, tôi thường dò xét các
huynh đệ khác, tôi nói lén, tôi luôn tìm kiếm lỗi của người
khác. Và vì thế, tôi luôn đau khổ.
Đúng ra, tôi phải nói rằng, đó luôn là điểm yếu lớn
nhất của tôi: tìm thấy lỗi của người. Thoát khỏi được
tính xấu đó dầu chỉ chút ít, tôi cũng phải mất rất nhiều
năm, qua rất nhiều cố gắng và lầm lỗi, ngay chính bây giờ
đôi khi tôi vẫn còn phải tranh đấu với nó. Nhưng dầu
ít hay nhiều, tôi cũng rất hạnh phúc để nói rằng, bây
giờ tôi có thể chấp nhận người khác như họ là. Và cuộc
đời tôi (không kể cả của họ!) đã trở nên thanh thản
hơn cũng nhờ đó.
Nương tựa vào những điều dạy của Đức Phật, tôi đã
tu tập dần dần để tránh xa những xung đột hơn là tạo
ra chúng, hay tệ hơn nữa đi tìm chúng. Điều đó đã khiến
cho cuộc đời của tôi được yên ổn không thể kể xiết.
Với sự hỗ trợ của giáo lý và sự thực hành chánh niệm,
điều thay đổi lớn nhất mà tôi đã làm được cho bản
thân, tôi nghĩ, đó là giờ đây tôi có thể dễ dàng tha thứ
cho người, bất kể là họ đã làm gì, và hãy tin tôi, thiện
tánh này thật không phải dễ mà có được! Tôi đã phải
thực hành rất lâu, rất tinh tấn mới được. Niềm sân hận,
tự mãn và tánh hay xét đoán của tôi là những mảnh đất
màu mỡ để tôi thực hành. Một người đã trở thành tu
sĩ, không có nghĩa là người ấy lập tức thoát khỏi những
tính cách cấu uế hay không quan tâm đến chuyện thế gian.
Như bạn sẽ thấy trong suốt quyển sách, những sự ganh tỵ
nhỏ nhen, hại người, sự thờ ơ, lòng độc ác, lúc nào
cũng có thể xảy ra.
Giờ nghĩ lại, tôi có thể thấy rằng, tất cả những việc
dường như rất tồi tệ lúc đó cuối cùng cũng dẫn tới
những kết quả tích cực. Tất cả những người hay những
hoàn cảnh mà tôi đã nghĩ là chướng nghịch, thật ra cũng
đã là những vị thầy thúc đẩy tôi đi con đường đã chọn,
chỉ cho tôi những gì tôi cần tu tập để đạt được hạnh
phúc.
Nhìn ngẫm lại, tôi rất mang ơn những chuỗi nhân quả kỳ
diệu đã xảy ra trong cuộc đời tôi, mặc dầu, lúc đó,
nhiều điều đã khiến tôi cảm thấy vô cùng đau đớn, bất
hạnh. Nếu cha tôi không phải là một người quá khắc nghiệt,
có thể tôi đã không bỏ nhà đi tu. Nếu các vị thầy của
tôi đã không phạt tôi quá nặng, tôi đã không tìm đến
các trường Phật học. Nếu tôi đã không bị mất trí
nhớ và cần ‘thuốc chữa’, có thể tôi chẳng bao giờ
quan tâm đến thiền. Nếu tôi không cảm thấy chán làm việc
với những người hạ lưu ở Ấn Độ, tôi đã không bỏ
xứ sang Malaysia. Nếu visa của tôi được gia hạn ở Malaysia,
có thể tôi sẽ chẳng bao giờ phiêu lưu đến nước Mỹ.
Và nếu mọi sự đã không tan vỡ một cách đớn đau ở trung
tâm Phật giáo Washington (Washington Buddhist Vihara), có thể tôi
đã không thiết lập hội Bhavana (Bhavana Society). Nhưng đó
là cuộc đời tôi và tôi biết ơn tất cả.
Dầu vậy, tôi vẫn thấy đau đớn khi viết về một số điều
này, đào xới lại kỷ niệm của những nỗi đau, ưu phiền
cũ. Nhiều lần tôi gần như không còn ý chí và đã muốn
bỏ ý định viết sách. Trong những khoảng thời gian hoài
nghi dằn vặt, tôi luôn nhớ đến câu nói của Mark Twain: “Chỉ
có người chết mới nói sự thật.”
Tôi đã nghĩ về những sự thật đôi khi rất khắc nghiệt
trong đời tôi, và tôi lo lắng. Nếu tôi viết về chúng một
cách thành thật, tôi sẽ phơi bày những yếu kém, những thiếu
sót của tôi. Nhưng che dấu sự thật - điều đó cũng không
đúng. Hơn thế nữa, hình như không phải là tính cách của
một tu sĩ để viết về những lời nói hay hoàn cảnh không
được tốt đẹp đã xảy ra hằng thế kỷ trước, để tiết
lộ về những người không tốt với tôi, nhất là khi nhiều
người trong số họ không còn sống để tự bào chữa.
Thêm vào những nỗi lo của tôi là nền văn hoá nơi tôi sinh
ra không ủng hộ việc công khai các cuộc tranh chấp, xung đột.
Khi các cháu người Sinhalese của tôi đọc bản thảo đầu
tiên của quyển sách này, họ rất kinh hoàng. “Sư không thể
nói về người ta như vậy,” họ phê bình. “Tại sao Sư
muốn nhắc lại những vấn đề cũ? Chúng chỉ đem đến những
phiền não”.
Người Tích Lan không muốn nghe về những lầm lỗi hay thiếu
sót của người tu. Trong mối liên hệ tâm linh giữa người
tu và hàng cư sĩ Phật giáo Á châu, việc bày tỏ lòng kính
trọng một vị tỳ kheo bằng cách cúng dường hay giúp đỡ
vị ấy, đem lại những phần thưởng tâm linh. Vì thế, nếu
họ khám phá ra một vị tỳ kheo có những điều không xứng
đáng, sẽ làm đảo lộn cảm giác về tôn ti trật tự của
người cư sĩ.
Vì thế, tôi không thể kể câu chuyện của đời mình mà
bỏ qua những điều không tốt đẹp; đó sẽ là một bản
thảo được ‘lược bớt’, và có thể nó sẽ bị coi là
gian dối. Và nếu tôi viết về mình như một người chưa
bao giờ phải đương đầu với những khó khăn, yếu kém,
thì câu chuyện của tôi chắc chắn không thể giúp ai nhìn
thấy được giá trị của Phật pháp trong việc đương đầu
với những sóng gió của cuộc đời.
Chân lý đầu tiên trong Tứ diệu đế của Đức Phật là
cuộc đời chứa đầy đau khổ. Chúng ta không thể thoát khỏi
khổ đau. Sự chọn lựa duy nhất của chúng ta là phải cố
gắng chế ngự các uế nhiễm nơi bản thân, nguyên nhân gây
ra đau khổ: tham, sân, và vọng tưởng. Chế ngự được các
uế nhiễm này là công phu tu tập của cả một đời, mà tôi
hy vọng là câu chuyện đời tầm thường của tôi, cuộc hành
trình đi đến chánh niệm của bản thân tôi, sẽ chứng tỏ
điều đó. Và tôi cũng hằng mong, câu chuyện của tôi sẽ
minh chứng rằng, dầu những khổ đau của bạn có thể mãnh
liệt tới đâu, bạn cũng sẽ chế ngự được chúng.
Diệu
Liên -Lý Thu Linh
(Trích
dịch từ The Autobiography Of Bhante G., tựa của VHPG)
