THƯ GỬI
CÁC EM ĐOÀN SINH
GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM
MỘT
LẦN LÀ MÃI MÃI…
LTS:
Để nội dung VHPG ngày mỗi phong phú, đáp ứng yêu cầu của
bạn đọc, kể từ số này, VHPG “khai trương” chuyên mục
mới: “Lá thư hải ngoại” với sự cộng tác chủ yếu
của tác giả là người Việt hiện sống ở hải ngoại, về
những vấn đề tu học cũng như cái nhìn của người Phật
tử, trí thức trước các hiện tượng đã, đang và sẽ diễn
ra trong xã hội, liên quan đến dân tộc và đạo Phật, đến
lối sống của thế hệ con em. Mở đầu chuyên mục này, VHPG
xin giới thiệu lá thư của Anh Trần Kiêm Đoàn hi?n s?ng t?i
M?, gửi cho các em là đoàn sinh Gia đình Phật tử Việt Nam.
Các
Em thân mến,
Từ
đất Mỹ xa xôi, anh viết cho các em, thế hệ của những người
Phật tử trẻ đang sinh hoạt trong Gia đình Phật tử (GĐPT)
ở quê nhà. Với tư cách là một cựu huynh trưởng GĐPT ở
vào thế hệ sáu mươi (lục tuần) đang sinh sống ở nước
ngoài, anh muốn được chia sẻ với các em những tâm tình
và suy nghĩ chân thực của một người anh trong gia đình Áo
Lam.
Từ
nay, qua mỗi thư ngắn viết cho các em trên trang báo này, anh
sẽ tập trung vào một vài khía cạnh nhỏ có liên quan đến
Tuổi trẻ, Dân tộc và Đạo pháp. Đặc biệt, anh sẽ
xin phép thầy Cố vấn Giáo hạnh, bác Gia trưởng và các anh,
chị Huynh trưởng trong mỗi đơn vị GĐPT mà các em đang sinh
hoạt, kể cho các em nghe về thế hệ trẻ của các nước
phương Tây đang nghĩ gì, làm gì và nói gì về đạo Phật.
Anh cũng muốn mượn những dòng thư này để giúp các em nhận
rõ hơn và nhìn xa hơn thế đứng và vai trò của người Phật
tử trẻ trong đời sống tinh thần của chính mình và toàn
xã hội.
Thư
này, anh chọn đề tài"Một Lần Là Mãi Mãi" để kể cho các
em nghe vì sao chỉ có một lần thôi mà lại lâu dài đến
như thế.
"Một
lần” mà anh muốn nói ở đây chính là lần đầu đến chùa
xin gia nhập GĐPT. Mỗi anh chị huynh trưởng và mỗi các
em đoàn sinh, ai cũng có "một lần" như thế. "Một lần"
ngày xưa đó của bản thân anh cách đây đã hơn 50 năm.
Hôm đó là một đêm rằm tháng 3 âm lịch. Trăng đồng
quê sau vụ gặt Đông - Xuân sáng và trong đến nỗi người
ta có thể đọc được sách dễ dàng. Anh theo mẹ đến
xin vào GĐPT Liễu Hạ, thuộc Ban Hướng dẫn Thừa Thiên. Đây
là một GĐPT thuộc vùng nông thôn chuyên làm ruộng, nên hàng
tuần phải sinh hoạt vào buổi tối, vì ban ngày tất cả đều
bận rộn công việc đồng áng và làm việc không có ngày
nghỉ cuối tuần. Lâu lâu mới được sinh hoạt trong
ánh sáng ban ngày, vui như mở hội; còn phần lớn là sinh hoạt
dưới ánh trăng, hay dưới ánh sáng lung linh khi rõ, khi mờ
của những cây đèn gió.
Anh
bắt đầu “sự nghiệp” sinh hoạt GĐPT của mình từ một
đoàn sinh thiếu nam sau năm 1954, vì sau khi hòa bình lập lại,
những vùng quê quanh thành phố Huế mới bắt đầu có GĐPT.
Nhưng đây chỉ là GĐPT "lâm thời" nên đoàn sinh chỉ mới
được đeo bảng tên và huy hiệu chứ chưa được mang hình
hoa sen. Cái hoa sen trắng nền xanh mà các em đang mang một cách
gần như đương nhiên trên ngực áo hôm nay đã là niềm mơ
ước của anh và các bạn trong suốt nhiều năm phấn đấu,
từ một GĐPT “lâm thời” lên chính thức (mới được
Ban Hướng dẫn và Giáo hội cho mang hoa sen). Và bộ đồng
phục áo lam, quần xanh mà các em đang mặc là cả một “gia
tài” của các anh thời đó. Các anh chị ở vùng nông
thôn như anh thuở ấy phải mất trung bình ba tháng làm việc,
dành dụm mới sắm nổi một bộ đồng phục. Còn cái
mũ (nón) "scout" bằng nỉ của huynh trưởng và đoàn sinh ngành
nam là cả một trang phục cao cấp mà rất ít đoàn sinh sắm
nổi.
Anh
đã sinh hoạt nhiều năm, và sau đó lên làm Liên đoàn trưởng
GĐPT Liễu Hạ trong những năm nhiều sóng gió nhất của Phật
Giáo Việt Nam thời cận đại (1962 - 1967). Anh đã cùng
với các huynh trưởng và đoàn sinh GĐPT Việt Nam tham gia
phong trào Phật giáo tranh đấu đòi quyền tự do và bình đẳng
tôn giáo. Ngày ông Ngô Đình Diệm bị lật đổ (01-11-1963),
anh vẫn còn bị giam trong lô-cốt quận Hương Trà.
Rồi
đời sống như một dòng chảy không ngừng. Những cột mốc
thời gian đánh dấu những khúc quanh của đời sống. Bây
giờ 40 năm nhìn lại, anh mới thấy rõ rằng cuộc sống của
những người Việt Nam thế hệ sáu mươi đã trải qua quá
nhiều biến động. Những thay đổi về chính trị, kinh
tế, xã hội, tâm lý đã biến đổi cuộc sống của mỗi
người, đôi khi nhanh đến chóng mặt. Quyền thế, giàu
sang, địa vị, danh vọng... cũng theo hoàn cảnh mà thay đổi
không ngừng. Trong những lúc như vậy, con người chỉ
có thể tựa mình vào chỗ dựa vật chất và chỗ dựa tinh
thần. Chỗ dựa vật chất trong một hoàn cảnh ổn định
có vẻ vững chãi như một toà nhà xây bằng đá kiên cố,
nhưng trong một hoàn cảnh bị thay đổi thường xuyên lại
trở thành bất ổn và chướng ngại. Dựa vào vật chất là
dựa vào các bóng phù du các em ạ. Rồi sau này, khi trưởng
thành và vật lộn giữa cuộc đời nhiều đổi thay, các em
mới tự mình chứng thực và nhận biết vai trò giới hạn
và mong manh của vật chất. Bên cạnh đó, chỗ dựa tinh thần
có vẻ như xa vời và vô hình, nhưng thực tế là rất gần
gũi, vì nó ở chính trong em, là đời sống tâm linh của chúng
ta. Khi em có niềm tin vững chãi là em có một chỗ dựa vững
vàng. Đấy là một điểm tựa luôn luôn có mặt với em, cho
em sức mạnh và ý nghĩa sống đẹp tuyệt vời, dù trên giàu
sang hay trong nghèo khó.
Trải
qua kinh nghiệm bản thân, anh thấy vật chất là một giá trị
tương đối và giới hạn vô cùng. Qua những cuộc biến thiên,
loạn lạc, những cơn thập tử nhất sinh trong cuộc đời,
anh chẳng có gì cả ngoài hai bàn tay không và một chỗ dựa
tinh thần là niềm tin vào đạo Phật. Khi hành động với
một niềm tin trong chánh niệm, tác dụng của hành động đó
sẽ đạt hiệu quả cao nhất. Chính niềm tin đã tạo ra sức
mạnh tinh thần cho những người vô vọng đang chới với tìm
cách tự cứu mình, để sống còn. Cho đến bây giờ, đã
23 năm anh định cư tại Mỹ, nhưng đối với đoàn người
tha hương ngày xưa, cuộc sống vẫn còn thường xuyên nằm
trên trục quay của môi trường học hỏi, phấn đấu và tranh
sống vất vả ở xứ người. Niềm tin không bao giờ có tuổi,
nên niềm tin là chỗ dựa cho ngày xưa và hiện tại; cho hôm
nay và ngày mai. Một lần xây dựng được niềm tin là phước
hạnh của bây giờ và mãi mãi.
Đã
bao nhiêu năm không còn cầm còi đứng giữa vòng tròn sinh
hoạt với các em, không còn trong đồng phục áo Lam, không
còn niệm Phật chung và kể cho các em nghe những mẫu chuyện
Đạo, nhưng anh vẫn chưa một ngày quên mình là đoàn sinh
GĐPT, là huynh trưởng GĐPT. Trong gian nguy nhất, anh đã niệm
Phật để cầu nguyện sự phù trợ của hồng ân Tam Bảo
cho sức mạnh tinh thần trong chính mình được khai lối để
tìm cách vượt qua gian nguy. Trong bế tắc nhất của hướng
đi, anh vẫn cố gắng tìm ra một con đường như ngày xưa
chơi trò chơi lớn. Trong yếu đuối nhất, anh vẫn không quên
mình từng là huynh trưởng cầm còi điều khiển các em để
tìm ra nghị lực. Và trong vui sướng hạnh phúc nhất,
anh vẫn nhớ những tấm gương hiếu hạnh của loài chim Oanh
Vũ mà anh thường dạy cho các em trong những giờ Phật Pháp
để chia khó, chung vui với những người xung quanh còn bất
hạnh hơn mình.
Các
em thân mến,
Anh
đã sống xa quê hương 23 năm. Thời gian đủ dài để anh có
thể nhận chân và so sánh cái hay cùng cái dở; cũng như cái
xấu lẫn cái đẹp giữa mình và người; giữa dân tộc Việt
Nam mình và cộng đồng thế giới. Về tuổi tác, anh cũng
đủ "già" để định tâm mà rút bài học kinh nghiệm từ
thực tế cuộc sống bằng xương bằng thịt của chính mình,
trong tương quan tiếp cận với dân mình tha hương và người
tứ xứ.
Anh
không khắt khe chê của người; không dễ dãi khen của ta hay
ngược lại. Lòng tự hào dân tộc cũng như lòng tin yêu đạo
pháp, cần phải khách quan và công bằng. Bản chất tinh
yếu của đạo Phật là Trung Đạo, sự cực đoan về một
phía bên này hay bên kia đều là di lụy của tinh thần chấp
trước. Chấp trước chính là hố sâu ngăn cản đường
tu học "Tinh Tấn" của người Phật tử. Biết chưa thấu
đáo, hiểu chưa tinh tường mà "tấn" là bước tới sai đường,
là vọng động. Vội vàng hùa theo phía này, chao đảo
chạy theo phía kia là đi ngược lại tinh thần Bi, Trí, Dũng
của người Phật tử. Anh Nguyễn Khắc Từ, trưởng ban
hướng dẫn GĐPT Thừa Thiên, trong những năm Phật giáo tranh
đấu thập niên 1960 đã làm thơ... Bi, Trí, Dũng, anh đọc
lại các em nghe:
Người
Phật tử vào đời Bi, Trí, Dũng,
Bi
tình thương, Trí hiểu, Dũng xông pha.
Dù
các anh thuở đó thường nói đùa anh Từ là làm thơ "con...
ngựa", nhưng vẫn đồng tình theo anh trong những ngày tranh
đấu, vì thương mến và kính phục anh như một người anh
cả tinh thần dám nói, dám làm.
Từ
bên này biển, anh lắng lòng hoài niệm những ngày qua, khách
quan nhìn vào quá trình hoạt động của GĐPT để thấy được
rằng:
Hệ
thống giá trị của GĐPT Việt Nam từ ngành Oanh vũ bước
"Mở Mắt" đến ngành Huynh trưởng cấp Dũng thật sự có
bề dày và bề sâu về sự rèn luyện cả ba mặt: Đức, Trí
và Thể. Đức, đặt trên tiêu chí đạo đức học của Phật
giáo. Trí, bao gồm cả hai mặt Dân tộc và Đạo pháp.
Thể, phát huy và rèn luyện được sức mạnh thể chất trong
sáng của tuổi trẻ.
Xa
đại gia đình Áo Lam đã 38 năm, nhưng anh vẫn mường tượng
trước sân chùa, trên đồi thông và khắp các nẻo đường
đất nước, các em, thế hệ trẻ của GĐPT Việt Nam vẫn
thắp sáng niềm tin yêu cho mình, cho bạn bè và cho tương lai
đất nước. Từ giữa vùng đất Cali này, anh nghe như
vẫn còn dư âm tiếng hát một thời:
"Ta
đoàn Áo Lam tiến bước lên đường!...".
Anh
xúc động tự nói với chính mình: " Tình Lam ơi! Một lần
là mãi mãi...".
Thân
mến chào các em với lời chúc tinh tấn.
Hẹn
các em thư sau.
Nguyên
Thọ Trần Kiêm Đoàn
Địa
chỉ liên lạc: Doantran@sbcglobal.net
