MẦM
SỐNG TRONG CÕI UNG THƯ
Chân
Phương
Vô
bệnh đệ nhất lợi/ Tri túc đệ nhất phú(1). Hai câu đối
ghi lời Phật dạy rạng ngời trong căn nhà cổ kính. Người
thiếu phụ dáng hình héo hon tàn tạ, giương đôi mắt thẫn
thờ cố lắng nghe lời giảng của thầy… Bị ung thư giai
đoạn cuối, chạy chữa đủ phương không bớt, chồng gần
như bỏ rơi; trong cơn vô vọng thấy có người ăn chay trị
bệnh hiệu quả, chị nhờ người dẫn tới một vị thầy
ở tận quê xa… Cảnh, người, cách sống và cả phương pháp
trị liệu ở đây gợi lại một thuở xưa chân chất hồn
nhiên, như một cõi trú yên bình ngoài vòng tục lụy. Người
thiếu phụ ấy đã nhập dòng trở về nguồn cội, ăn “gạo
lứt muối mè” và hồi sinh với thân tâm tốt tươi vốn
có…
Chuyện
phim… Vâng, đó là phim “Mầm sống” của đạo diễn Phan
Hoàng trình chiếu trên màn ảnh nhỏ kênh HTV7 và HTV9. Đối
với giới làm và xem phim, đó là một đề tài mới mẽ; nhưng
với Phan Hoàng thì dường như:
“Đi
về tái ngộ Ohsawa(2)
Mưa
nguồn từ thuở tuôn ra từ đầu…
Ký
tên từ bấy nhiêu lâu
Tên
là không tuổi vui sầu tiếp nhau”(3)
Tái
ngộ, bởi chính anh cũng từng lìa xa quê nhà nguồn cội, qua
cầu tử sinh rồi lộ ngược dòng đời trở lại, và phim
là nơi tỏ bày chứng nghiệm; ở đó hiển hiện cố nhân
chỉ lối qua bản sao vai nữ. Cảnh đời của nhân vật này
dựa theo chuyện thật của một cô giáo ở TP. Hồ Chí Minh
(Cô đã thoát bệnh ung thư đến nay hơn 15 năm); và trong suốt
thời gian biên soạn kịch bản, thực hiện bộ phim hơn hai
năm trời, anh đã ăn “gạo lứt muối mè” ròng rã. Có lần
sau buổi quay phim, anh vào hiên chùa ngồi nghỉ, lấy cơm ra
nhai, vị sư trụ trì bước ra trông thấy khen anh chọn được
con đường đúng đắn và khuyến khích tinh thần kiên trì.
“Gạo
lứt muối mè” chẳng qua là một phương tiện để “tu”,
để “sửa”, bắt đầu từ cái miệng. Miệng không chỉ
là nơi phát ra lời nói, mà còn tiếp nhận thức ăn; do đó,
miệng có thể dẫn tới bệnh tật khổ sầu, nhưng cũng có
thể tạo ra khỏe vui lành mạnh. Đức Phật có dạy một trong
những điều kiện dứt bỏ khổ đau là: “tri túc trong vật
thực” (biết ăn vừa đủ)(4), “Khi thọ lãnh vật ăn uống
nên xem như dùng thuốc, dù ngon dù dở chớ sinh lòng thêm bớt,
miễn đủ nuôi thân để trừ bệnh đói khát… chứ không
tham cầu mà hư hòng lòng lành, giống như người trí biết
lường sức trâu mà chuyên chở, không bắt làm quá độ đến
đổi kiệt lực sinh hại”(5).
Có
người suốt đời tu nhân tích đức bỗng phát bệnh ung thư,
cứ tưởng là do những yếu tố ngoại lai như vi rút, ô nhiễm
môi trường,.v.v., hoặc là quả báo của “nghiệp tiền kiếp”,
mà không biết là tự mình, là kết quả của “nghiệp hiện
tại” do thiếu tri túc và tham cầu. Lời dạy của đức Phật
tuy lâu nhưng không cũ mới đây sau một cuộc nghiên cứu hơn
10 năm về những cơn dịch bệnh đang hoành hành, trong bản
báo cáo kết quả, Ủy ban đặc biệt về dinh dưỡng và nhu
cầu của con người thuộc Quốc Hội Hoa Kỳ đã đưa ra nhận
định “Việc tiêu thụ quá mức nhựng thực phẩm giàu chất
béo, đặc biệt là chất béo bão hòa, thực phẩm tinh chế
xử lý hóa học, đường, muối tinh lọc và rượu đi kèm
với sự phát triển của 6 đến 10 chứng bệnh giết người
hàng đầu: bệnh tim, ung thư, huyết áp cao và tai biến mạch
máu não, tiểu đường, xơ cứng động mạch, xơ gan… Ăn
uống sai lầm cộng với lối sống buông thả của chúng ta
đã trở thành vấn đề đáng quan tâm chính cho sức khỏe
cộng đồng”.
Đã
là con người ai cũng muốn sung sướng tấm thân; và khi kinh
tế thịnh vượng, tiện nghi vật chất dồi dào, người ta
dễ nuông theo lối sống xa hoa lợi dưỡng, dễ sinh lòng hãnh
tiến tham cầu, tìm đủ món ngon trò lạ để thỏa mãn nỗi
thèm, hoặc chứng tỏ đẳng cấp, để rồi cuối cùng mắc
vào bệnh tật, lâm cảnh ung thư.
Ung
thư không chỉ xảy ra nơi thể chất, mà cả trong tâm hồn.
Ung thư thể chất tàn hoại cá nhân, nhưng ung thư tâm hồn
có thể lây hại xã hội, nhất là đến giai đoan “di căn”
lan tràn khắp chốn. Người chồng của cô giáo trong phim “Mầm
sống” đã rơi vào cảnh đó.
Trên
đường cầu tìm hạnh phúc, chạm gặp những cảnh lợi quyền
rực rỡ, người ấy cho mình “hạnh ngộ” chân lý nên mải
mê đuổi bám. Thế là bản thân khởi sự “đột biến”,
các chủng tử ác tính nảy sinh làm tâm trí đảo điên, xúi
giục vào đường đấu tranh lừa lọc, nhưng giai đoạn đầu
bệnh tiềm ẩn lặng yên, tướng hình phơi phới, nên ung dung
thẳng tiến. Dần dần bệnh di căn một vài triệu chứng đớn
đau bắt đầu lộ diện: vợ gần chết, con gái suýt hư, băng
nhóm khống chế, dư luận phẫn nộ; cứ cho là bên ngoài tác
động; nên chạy quanh tìm phương đối trị; đến khi bệnh
bộc phát, thân bại danh liệt, tội tù ám ảnh mới biết
mình sa cõi ung thư khó bề cứu giải, lúc đó tướng hình
tàn tạ, ăn ngủ không yên như sống trong địa ngục.
Cõi
ung thư hiện tiền không giới hạn trong vòng người lớn tuổi,
mà trãi rộng bao trùm cả giới trẻ. Tấm gương tiêu biểu
trong phim “Mầm sống” là một cô học trò dễ thương mẫu
mực choáng ngợp trước ánh sáng kim tiền, đã lao vào ngọn
lửa phù hoa, để các chủng tử ác tính êm đềm đưa đẩy
và cuối cùng thân xác rã rời, chỉ mong được chết cho thoát
kiếp.
Tuy
nhiên, trong cõi chết vẫn ẩn tàng mầm sống và giống như
hạt giống vùi lấp dưới cát nòng sa mạc, chỉ cần một
cơn mưa thuận hợp là đủ nẩy chồi phủ lên vùng đất
chai cằn thảm hoa tươi đẹp. Mầm sống, những chủng tử
thiện lành vốn có của những nhân vật trong phim đã nhờ
thiện duyên mà bừng nở.
Dù
sao, những mầm sống đó chưa bị thui chột; nếu không thì
có tưới chăm cách mấy cũng không nứt mộng. Chỉ khi người
ta biết tự lực quay mình hồi hướng thì mới có thể vượt
qua bể khổ. Ăn gạo lứt muối mè cũng vậy, nếu người
bệnh không chịu khó kiên trì, câu thúc thân, khầu, ý, tránh
những cám dỗ thì không nào hiệu quả như đức Phật dạy:
“Chỉ
có ta làm điều tội lỗi, chỉ có ta làm cho ta ô nhiễm;
Chỉ
có ta tránh điều tội lỗi, chỉ có ta gội rửa cho ta.
Trong
sạch hay ô nhiễm là tự nơi ta.
Không
ai có thể làm cho người khác trở nên trong sạch hay ô nhiễm”(7)
“Phiền
não tức bồ đề”;(6) trong sự bế tắc cùng cực, đôi khi
người ta giật mình nhìn lại và tìm đến chốn giải thoát.
Giáo sư Ohsawa có nói: “bệnh ung thư thật sự là đại ân
nhân của nhân loại, vì chứng bệnh này kìm hãm tốc độ
phát triển tai hại của nền văn minh hiện đại, cứu chúng
ta thoát khỏi cảnh diệt vong do tư tưởng tôn sùng vật chất
quá đáng đem lại, cái tư tưởng không biết đến Sự Sống
và Trật Tự Vũ Trụ tức Pháp, Luật Thiên Nhiên”, chính
bệnh ung thư giúp con người mở rộng tầm nhìn để thấy
được nguyên nhân của bệnh cũng như những tai họa xảy
đến cho mình; từ đó, người ta mới chịu khó nghĩ suy và
tìm ra đầu mối dẫn tới một cuộc đời yên vui lành mạnh.
Chuyện
phim nào cũng đến hồi kết thúc… Từ giã ông Thầy đưa
vợ trở về, người chồng tươi cười hứa hẹn: “Tôi cũng
phải ăn gạo lứt muối mè mới được”.
(1)
(7) Ý từ kinh Pháp Cú.
(2)
Ohsawa: tên người khởi xướng phương pháp gạo lứt muối
mè (phương pháp thực dưỡng).
(3)
Thơ Bùi Giáng.
(4)
Kinh Sutta Nipàta.
(5)
Kinh Phật Di Giáo.
(6)
Kinh Pháp Bảo Đàn.
