R. M. Rilke
MÙA
THU
Lá rơi,
như rơi
từ nẻo xa,
Như vừa tàn
úa
trong vườn
xa
mấy từng
trời xa
Lá rơi,
rơi lả tả
hư vô
điệu tạ
từ
Và từng đêm
vô trú
trái đất
nặng trĩu rơi
lìa mọi vì
tinh tú
rơi vào nỗi
đơn côi.
Như lá
ta cùng rơi.
bàn tay này
thỏng rơi.
người đời
ai chẳng thế
rơi hoài trong
lòng thôi.
Thế nhưng
có một NGƯỜI,
NGƯỜI ấy
hứng niềm rơi
trong đôi tay
êm ái
nâng níu
mãi
không rơi.
Thái
Kim Lan chuyển Việt ngữ
Ghi
chú của dịch giả: với vần “ALLEN” của động từ
“FALLEN” (rơi) cũng như “ALLEN” trong thể dữ cách gián
tiếp (dativ) của ALLE (đại danh từ : tất cả, mọi người,
mọi vật), R. M. Rilke đã đưa mùa thu vào trong nhịp điệu
rơi của lá, của trái đất tròn, và của chính con người
như một thực thể chuyển biến, vô thường, một thực thể
trong thời gian, mà yếu tính là sự trở thành, phôi pha, “rơi
rắc” như “lá đào rơi rắc lối thiên thai, suối tiễn
oanh đưa…” Trong từng câu thơ láy vần “FALLEN” (rơi)
nhà thơ đã đạt mức điêu luyện thần tình trong cách sử
dụng ngôn từ cho vần điệu. Xa hơn nữa, ý thu của Rilke
mang tính cách của một ân sủng, ân sủng của thiên nhiên
lộng lẫy bi ai giữa huy hoàng và chợt tối, giữa tuyệt hảo
sắc màu và linh cảm hư vô phủ định, giữa đỏ vàng rực
rỡ đang hiển hiện nơi đây bây giờ và đen trắng im lắng
vô hồn đang lưỡng lự nay mai bên kia: ở nơi “giữa” ấy,
hé mở một cảm nhiệm linh thiêng về sức sáng tạo siêu
việt, một cảm nghiệm tôn giáo nâng ý thức hội nhập trở
thành nhất thể với thiên nhiên, một gạch nối chuyển tiếp
qua bờ bên kia của thanh sắc. Và mùa thu của Rilke không còn
nhỏ nhẻ than thở “những là vàng rơi em có nghe, thu
đi người cũ cũng chưa về” mà vượt lên, trở thành âm
hưởng hòa ca, trang trọng báo tin một mùa thu hoài mãi đi
-về, tàn phai, “rơi” trong vĩnh cửu hóa nhập muôn sắc
với ý thu. Và mùa thu dừng lại không đi, mùa thu tuyệt
đối của thi ca.
HERBST
DIE
BLÄTTER FALLEN, FALLEN WIE VON WEIT,
ALS
WELKTEN IN DEN HIMMELN FERNE GÄRTEN;
SIE
FALLEN MIT VERNEINENDER GEBÄRDE.
UND
IN DEN NÄCHTEN FÄLLT DIE SCHWERE ERDE
AUS
ALLEN STERNEN IN DIE EINSAMKEIT.
WIR
ALLE FALLEN. DIESE HAND DA FÄLLT.
UND
SIEH DIR ANDRE AN: ES IST IN ALLEN.
UND
DOCH IST EINER, WELCHER DIESES FALLEN
UNENDLICH
SANFT IN SEINEN HÄNDEN HÄLT.
11.
9. 1902, Paris
